Iz 7,14 — „Oto Panna pocznie”

Lekcja Septuaginty lub NTPewność: wysoka

W skrócie

Izajasz zapowiada królowi Achazowi znak: „ta młoda kobieta” jest w ciąży i urodzi syna. Hebrajskie słowo ʿalmâ znaczy młoda kobieta. Nie mówi, czy jest dziewicą. [1, 4]

BT pisze „Oto PANNA pocznie”. „Panna” znaczy tu dziewica, jak w „Najświętsza Maryja Panna”. „Pocznie” przenosi poczęcie w przyszłość. Oba te elementy pochodzą z greckiej Septuaginty i łacińskiej Wulgaty, nie z hebrajskiego. [10, 12]

BT mówi to otwarcie w przypisie: „zachowujemy stary przekład z Wlg”, i podaje tam brzmienie dosłowne. Przypisu nie czyta się jednak na Mszy. W liturgii słychać tekst główny. [2]

Wiara w dziewicze poczęcie Jezusa nie opiera się na tym wersecie, tylko na Ewangeliach Mateusza i Łukasza. Katechizm cytuje Izajasza wprost „zgodnie z greckim tłumaczeniem”. [5]

Porównanie tekstów

Najedź na zaznaczone słowo albo je kliknij: zaświeci się w trzech wierszach naraz.

Tekst hebrajski · Iz 7,14

14 לָכֵןלָ֠כֵן יִתֵּןיִתֵּ֨ן אֲדֹנָיאֲדֹנָ֥י הוּאה֛וּא לָכֶםלָכֶ֖ם אוֹתא֑וֹת הִנֵּההִנֵּ֣ה הָעַלְמָההָעַלְמָ֗ה הָרָההָרָה֙ וְיֹלֶדֶתוְיֹלֶ֣דֶת בֵּןבֵּ֔ן וְקָרָאתוְקָרָ֥את שְׁמוֹשְׁמ֖וֹ עִמָּנוּעִמָּ֥נוּ אֵל׃אֵֽל׃

Tanach with Ta'amei Hamikra (Westminster Leningrad Codex), Public Domain; źródło: Sefaria, pobrano 2026-11-19.

Dosłownie z hebrajskiego

Dlatego sam Pan da wam znak: oto ta młoda kobieta jest w ciąży i urodzi syna, i nada mu imię Immanuel.

Nasz przekład pomocniczy, możliwie dosłowny, bez upiększeń.

Biblia Tysiąclecia · Iz 7,14

Dlatego Pan sam da wam znak: Oto PANNA pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem EMMANUEL.

Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Iz 7,14. Sprawdzono 2026-11-19: biblia.pl/czytaj/Iz/7/

Co się różni

  1. ʿalmâ to młoda kobieta w wieku zamążpójścia. Słowo mówi o wieku, a nie o dziewictwie. „Panna” w BT znaczy dziewica: tak jak greckie parthenos i łacińskie virgo. [4, 10]

  2. W hebrajskim kobieta już jest w ciąży albo zaraz będzie. BT, za Wulgatą (concipiet, „pocznie”), zapowiada poczęcie, które dopiero nastąpi. Dlatego czytelnik słyszy tu zapowiedź cudu. [1, 12]

  3. Wielka litera w „Syna” i „Go” oznacza w polskiej tradycji Boga albo Mesjasza. Hebrajski nie ma wielkich liter, więc to decyzja redakcji BT. [2]

Dla dociekliwych

Przypis i tytuł w Biblii Tysiąclecia

Tytuł nad tym fragmentem: „Drugie napomnienie: znak Emmanuela”

Przypis BT do Iz 7,14:

„Znak” – jedno z głównych proroctw mesjańskich, wygłoszone przez Izajasza do króla Achaza w 734 r. przed Chr., zapowiadające dziewicze poczęcie i narodzenie Mesjasza, Jezusa Chrystusa, jak rozumie Ewangelia cytująca ten tekst w Mt 1,22n oraz cała tradycja Kościoła. Znak dany Achazowi obejmuje dziewicze narodzenie Mesjasza i okoliczności współczesne Izajaszowi, przedstawione w wizji i perspektywie proroczej jako okoliczności dzieciństwa Mesjasza; „Oto Panna...” – zachowujemy stary przekład z Wlg. Dosł. wg hebr.: „Oto panna poczęła i rodzi syna, któremu nada imię Emmanuel”; hebr. alma[h] znaczy: młoda panna lub młoda kobieta zamężna, nie będąca jeszcze matką; wyraz ten podkreśla młodość osoby i normalnie suponuje dziewictwo; LXX oddaje je przez wyraz parthenos – dziewica, podobnie jak hebr. betula[h]; „Emmanuel” (hebr.: Immanuel) – imię symboliczne (por. 1,26), znaczy „Bóg z nami”; por. 8,8.10; Ps 46 [45],8.12. Interpretacja mesjańska tego proroctwa ma dziś dwie formy. Jedna, nowsza, wyjaśnia je w sensie dosłownym i odnosi do Ezechiasza, którego wkrótce miała urodzić młoda małżonka króla Achaza, co miało być znakiem trwałości dynastii Dawidowej wg obietnicy Boga zapisanej w 2 Sm 7,1nn, a w sensie typicznym, do Chrystusa, którego Ezechiasz sobą wprawdzie zapowiada, ale imię i przymioty Emmanuela absolutnie wykraczają poza syna Achaza. Druga, tradycyjna interpretacja odnosi tekst w sensie wyrazowym do Chrystusa, bo dowodzą tego: 1) Uroczysta forma proroctwa i podobne proroctwo w Mi 5,2; symboliczne imię Chłopca, a także wyłącznie Jemu przysługujące i nadawane: tytuły, zalety i dary osobiste oraz przymioty Jego królestwa, opisane w dalszych proroctwach Izajasza: 8,8.10; 9,1-6; 11,1-9; 2) Zastosowanie tego proroctwa przez Mt 1,22n do narodzenia Chrystusa i spełnienie się na Chrystusie wg opowiadania Łk rozdz. 1–2; 3) Świadectwo staroż. przekł. Pisma Świętego, które tłum. alma[h] wyrazami znaczącymi ściśle i wyłącznie „dziewica”; 4) Tradycja starożydowska i chrześcijańska, przejawiająca się w przekładach biblijnych, w liturgii i w pismach Ojców Kościoła, doktorów i egzegetów aż po najnowsze czasy.

Wielkie litery: w wydaniu internetowym biblia.pl słowa „PANNA” i „EMMANUEL” zapisano wersalikami (w Iz 9 takiego wyróżnienia nie ma). Zgodność z wydaniem drukowanym: TODO_WERYFIKACJA. Wielką literą zapisano też „Syna” i „Go”, co w polskiej tradycji oznacza osobę Boską lub Mesjasza; hebrajski nie zna wielkich liter.

Co dokładnie mówi hebrajski

Zdanie brzmi dosłownie: „Oto ta młoda kobieta [jest] brzemienna i rodzi syna, i nada mu imię Immanuel”. Prawie identyczne tłumaczenie dosłowne podaje sam przypis BT: „Oto panna poczęła i rodzi syna, któremu nada imię Emmanuel”. [2]

הָעַלְמָה (hā-ʿalmâ) ma rodzajnik określony: „ta młoda kobieta”. Najprościej odczytać to jako wskazanie na konkretną osobę, znaną mówiącemu i słuchaczom (królowi Achazowi i dworowi), choć rodzajnik bywa też rozumiany ogólniej. Słowo pochodzi od rdzenia ʿ-l-m; jego męskim odpowiednikiem jest הָעָלֶם (hā-ʿelem, „ten chłopiec”, o Dawidzie w 1 Sm 17,56). [1]

ʿalmâ określa wiek, a nie stan: młodą kobietę w wieku zamążpójścia. Tak opisuje je katolicki przekład wydany przez Konferencję Episkopatu USA (NABRE): „młoda kobieta w wieku zamążpójścia, bez szczególnego odniesienia do dziewictwa” (tłum. z ang.). [4] Przypis BT ujmuje to podobnie („podkreśla młodość osoby”), dodając, że wyraz „normalnie suponuje dziewictwo”. [2]

Inne użycia w TaNaChu pokazują ten zakres. W Rdz 24,43 הָעַלְמָה oznacza Rebekę; ale gdy narrator chce powiedzieć o jej dziewictwie, robi to osobnym słowem i dopowiedzeniem: בְּתוּלָה וְאִישׁ לֹא יְדָעָהּ („dziewica, i mąż jej nie znał”, Rdz 24,16). W Wj 2,8 הָעַלְמָה to siostra Mojżesza. W Pnp 6,8 וַעֲלָמוֹת (ʿalāmôt) wymienione są obok królowych i nałożnic dworu. Hebrajskim słowem, które samo wskazuje na dziewictwo, jest raczej bətûlâ, choć i ono nie zawsze jest jednoznaczne. [1, 13]

הָרָה (hārâ) to przymiotnik „brzemienna”, a וְיֹלֶדֶת (wəyōledet) to imiesłów „i rodzi / ma urodzić”. Nie ma tu czasownika w czasie przyszłym „pocznie”. Ta sama konstrukcja występuje w zapowiedzi danej Hagar, która już była w ciąży: הִנָּךְ הָרָה וְיֹלַדְתְּ בֵּן („oto jesteś brzemienna i urodzisz syna”, Rdz 16,11). Konstrukcja może też zapowiadać rzecz bliską w czasie: tak rozumie ją Raszi, odwołując się do zapowiedzi danej żonie Manoacha (Sdz 13). [1, 14] W każdym razie hebrajski nie opisuje poczęcia jako przyszłego cudu, tylko kobietę, która jest albo zaraz będzie w ciąży.

וְקָרָאת (wəqārāʾt) to forma żeńska: imię nada najpewniej matka. LXX ma tu 2. osobę (καλέσεις, „nazwiesz”), a Mt 1,23 3. osobę liczby mnogiej (καλέσουσιν, „nazwą”). [10, 11]

Co robi Biblia Tysiąclecia

Tekst główny: „Oto PANNA pocznie i porodzi Syna”. Różni się od hebrajskiego w trzech punktach. ʿalmâ oddano jako „Panna”, wersalikami, a w kontekście czasowników to słowo czyta się jako „dziewica”. Stan obecny („jest brzemienna”) zastąpiono przyszłym poczęciem („pocznie”). „Syna” i „Go” zapisano wielką literą, którą polska tradycja rezerwuje dla Boga i Mesjasza. [2]

Przypis: BT nie ukrywa tej różnicy. Pisze wprost: „zachowujemy stary przekład z Wlg”, i podaje dosłowne tłumaczenie z hebrajskiego. Przedstawia też uczciwie dwie interpretacje: nowszą (dosłowny sens odnosi się do syna Achaza, Ezechiasza, a do Chrystusa w sensie typicznym) i tradycyjną. [2]

Problem polega więc na tym, gdzie co stoi. To, co mówi hebrajski, BT umieszcza w przypisie, a w tekście głównym, czytanym w liturgii, daje lekcję Wulgaty. Tekst BT jest zatwierdzony do użytku liturgicznego w Polsce. [3, 2]

Jedno twierdzenie przypisu jest nieścisłe. Punkt 3) mówi o „świadectwie starożytnych przekładów”, które oddają ʿalmâ „wyrazami znaczącymi ściśle i wyłącznie »dziewica«”. Tymczasem św. Ireneusz z Lyonu, polemizując z nimi, sam informuje, że Teodocjon i Akwila (nazywa ich prozelitami żydowskimi) oddali ten werset jako „oto młoda kobieta pocznie”. [9] Także samo greckie παρθένος w LXX nie jest terminem ścisłym: w Rdz 34,3 LXX nazywa tak Dinę po tym, jak Sychem z nią współżył (Rdz 34,2). [10]

Skąd to się wzięło

Septuaginta (Iz 7,14): ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, „oto dziewica będzie miała w łonie i urodzi syna”. Greccy tłumacze wybrali παρθένος, a czasowniki postawili w czasie przyszłym. Warto odnotować, że LXX tym samym słowem oddaje ʿalmâ także w Rdz 24,43. [10]

Nowy Testament: Mt 1,23 cytuje Izajasza według LXX: Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν. Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK 497) przytacza ten werset w brzmieniu „Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna” z odnośnikiem „(Iz 7, 14; zgodnie z greckim tłumaczeniem Mt 1, 23)”. W wydaniu typicznym przypis mówi jeszcze wyraźniej: „Is 7:14 (LXX), quoted in Mt 1:23 (Greek)”. [11, 5]

Wulgata: św. Hieronim przełożył virgo concipiet et pariet filium. W Nova Vulgata: Ecce, virgo concipiet et pariet filium et vocabit nomen eius Emmanuel. Czasy przyszłe i słowo „virgo” w BT pochodzą z tej tradycji, co przypis BT nazywa „starym przekładem z Wlg”. [12, 2]

Wcześniejsze polskie przekłady: TODO_WERYFIKACJA (np. Biblia Jakuba Wujka, 1599; trzeba sprawdzić na skanie wydania).

Dlaczego to ważne

Na tym wersecie nie opiera się dogmat o dziewiczym poczęciu Jezusa. Ten opiera się na Ewangeliach: Mt 1,18-25 i Łk 1,26-38. Na te dwa teksty wskazuje też Katechizm (KKK 497, przyp. 142: „Por. Mt 1, 18-25; Łk 1, 26-38”). Iz 7,14 Kościół czyta jako zapowiedź spełnioną w Chrystusie, ale w brzmieniu greckim, tak jak cytuje je Mateusz. [5]

Stawka dotyczy więc przekładu, a nie prawdziwości dogmatu. Czytelnik BT dostaje do ręki tekst, z którego wynika, że hebrajski prorok wprost zapowiedział cudowne poczęcie z dziewicy. Hebrajski tego nie mówi: tę treść wnosi greckie tłumaczenie i jego odczytanie w Mt 1,23. Jeśli czytelnik o tym nie wie, może traktować Iz 7,14 jako niezależny „dowód z proroctwa”, którym w tej formie werset nie jest.

Sam Kościół rozróżnia tu poziomy. Papieska Komisja Biblijna wymienia Iz 7,14 wśród proroctw o trwałości dynastii Dawidowej (§62). Pisze też, że chrześcijańskie odczytanie Starego Testamentu jest „retrospektywne” i że jego punktem wyjścia „nie jest tekst jako taki”, lecz wydarzenia Nowego Testamentu (§21). [6]

Najmocniejsza odpowiedź katolicka i co można na nią powiedzieć

Argument

1) Pełniejszy sens (sensus plenior). Natchniony autor Mt 1,23 objawia pełny sens proroctwa, a Kościół czyta Stary Testament w świetle Nowego. Przekład kościelny może ten sens oddawać.

2) Septuaginta jest żydowska i przedchrześcijańska. παρθένος nie jest wymysłem chrześcijan: wybrali je żydowscy tłumacze przed Chrystusem, a Kościół od początku przyjął LXX jako własną (Dei Verbum 22). [7, 10]

3) ʿalmâ w praktyce oznacza dziewczynę niezamężną, a taką w tamtej kulturze uważano za dziewicę. Nie ma w TaNaChu oczywistego przypadku, w którym ʿalmâ jest kobietą zamężną lub matką. Zgadza się z tym przypis BT („normalnie suponuje dziewictwo”). [2]

4) Znak ma być nadzwyczajny: Bóg proponuje Achazowi znak „czy to głęboko w Szeolu, czy to wysoko w górze” (Iz 7,11 BT). [2] Zwykła ciąża młodej kobiety wydaje się za mała.

Odpowiedź

Ad 1) Jako teologia to stanowisko jest spójne, ale opisuje interpretację, nie przekład. Komisja Biblijna nazywa takie odczytanie „retrospektywnym” i mówi, że nie wychodzi ono od tekstu jako takiego (§21). Uznaje też, że żydowskie odczytanie tych tekstów jest „możliwe” (§22). [6] Da się oddać hebrajski wiernie, a interpretację podać w przypisie. Tak zrobił katolicki przekład Konferencji Episkopatu USA (NABRE): „the young woman, pregnant and about to bear a son”. [4]

Ad 2) Argument jest zasadny w tym, że lekcja παρθένος nie pochodzi od chrześcijan, i trzeba to przyznać. Ale przypis BT mówi, że przekłada z hebrajskiego, a hebrajskie słowo to ʿalmâ. Zakres greckiego παρθένος w LXX też był szerszy niż „dziewica” w sensie technicznym (Rdz 34,3). Dei Verbum 22, przywołując LXX, zaleca jednocześnie przekłady „zwłaszcza z oryginalnych tekstów”. Pius XII pisze o tekstach pierwotnych, że „mają one wyższy autorytet” niż „nawet najlepsze tłumaczenie dawnych czy nowych czasów” (Divino afflante Spiritu 16). [10, 7, 8]

Ad 3) Częściowo zasadne: ʿalmâ dotyczy zwykle młodych kobiet niezamężnych. Ale słowo określa wiek, nie dziewictwo; tak też pisze NABRE. Gdy hebrajski chce powiedzieć o dziewictwie, mówi to osobno, jak w Rdz 24,16. Nawet gdyby kobieta była dziewicą w chwili wypowiedzenia proroctwa, tekst nie mówi, że pozostanie nią, poczynając. [4, 1]

Ad 4) W kontekście znak jest powiązany z czasem samego Achaza: zanim chłopiec nauczy się odrzucać zło i wybierać dobro, ziemia dwóch wrogich królów zostanie spustoszona (Iz 7,16). Tak też czyta to „nowsza” interpretacja przytoczona w przypisie BT. [2, 4] Nadzwyczajność znaku nie wynika więc z samego zdania o poczęciu.

Jak pewna jest ta ocena · numeracja

Pewność: wysoka. Gramatyka hebrajska (rodzajnik, przymiotnik „brzemienna”, słowo niebędące terminem na dziewictwo) nie budzi sporu, a przypis samej BT stwierdza, że tekst główny „zachowuje stary przekład z Wlg”. [2]

Numeracja wersetu jest taka sama we wszystkich tradycjach: Iz 7,14.

Źródła

  1. Westminster Leningrad Codex („Tanach with Ta'amei Hamikra”), domena publiczna, przez Sefaria API v3 · sefaria.org [tekst źródłowy]
  2. Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum: Iz 7,14 wraz z przypisem i tytułem perykopy · biblia.pl [źródło katolickie]
  3. Biblia Tysiąclecia Online, „Informacje o wydaniu”: „Tekst Biblii Tysiąclecia jest oficjalnym tekstem Kościoła w Polsce zatwierdzonym do stosowania w liturgii” · biblia.deon.pl (strona opisuje wyd. IV; status liturgiczny wyd. V: TODO_WERYFIKACJA) [źródło katolickie]
  4. New American Bible, Revised Edition (USCCB), Iz 7,14 i przypis do „The young woman” · bible.usccb.org [źródło katolickie]
  5. Katechizm Kościoła Katolickiego 497 i przyp. 142 (wyd. polskie, Pallottinum) · katechizm.opoka.org.pl (przypis z Iz 7,14 (LXX) wg wydania angielskiego na vatican.va, KKK 497, przyp. 150) [źródło katolickie]
  6. Papieska Komisja Biblijna, „Naród żydowski i jego Święte Pisma w Biblii chrześcijańskiej” (2001), §21, §22, §62 · vatican.va (wyd. polskie: Kielce: Verbum 2002, tłum. R. Rubinkiewicz — niedostępne online; cytaty przetłumaczone z oficjalnej wersji angielskiej, zgodność z wyd. polskim: TODO_WERYFIKACJA) [źródło katolickie]
  7. Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna Dei Verbum, 22 · vatican.va (cytat przetłumaczony z wersji angielskiej; brzmienie w polskim przekładzie Pallottinum: TODO_WERYFIKACJA) [źródło katolickie]
  8. Pius XII, encyklika Divino afflante Spiritu (1943), nr 16 (numeracja vatican.va); przekł. pol. w: Nowy Testament na tle epoki, red. E. Dąbrowski, t. 2, Pallottinum, Poznań 1958, s. 407–427 · opoka.org.pl [źródło katolickie]
  9. Św. Ireneusz z Lyonu, Adversus haereses III, 21, 1 · newadvent.org [źródło katolickie]
  10. Septuaginta: Iz 7,14; Rdz 24,43; Rdz 34,3 (tekst LXX w serwisie STEPBible; wydanie bazowe: TODO_WERYFIKACJA) · stepbible.org [tekst źródłowy]
  11. Mt 1,23, tekst grecki (SBLGNT, przez STEPBible) · stepbible.org [tekst źródłowy]
  12. Nova Vulgata, Liber Isaiae 7,14 · vatican.va [źródło katolickie]
  13. L. Koehler, W. Baumgartner, J. J. Stamm, The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), s.v. ʿalmâ oraz bətûlâ — brzmienie haseł: TODO_WERYFIKACJA [literatura naukowa]
  14. Raszi, komentarz do Iz 7,14 (przekł. ang. A. J. Rosenberg, Judaica Press, CC BY): odnosi ha-ʿalmâ do żony proroka · sefaria.org [polemika / komentarz żydowski]